Szkoła, która potrafi pomóc w kryzysie. Druga edycja programu Wspierająca Szkoła zakończona

55 szkół z całej Polski wdrożyło procedury wsparcia uczniów w kryzysie suicydalnym po udziale w drugiej edycji programu Wspierająca Szkoła. W szkoleniach Fundacji Adamed i fundacji Życie Warte Jest Rozmowy wzięło udział blisko 5,5 tys. nauczycieli, psychologów i pedagogów szkolnych, a także rodziców i opiekunów. W trzeciej edycji program obejmie także współpracę z samorządami.

Uroczysta gala, kończąca drugą edycję projektu, odbyła się 17 kwietnia w Ośrodku Rozwoju Edukacji w Warszawie. Podczas wydarzenia placówki biorące udział w inicjatywie otrzymały certyfikaty Wspierającej Szkoły. Gośćmi specjalnymi gali były Paulina Piechna-Więckiewicz, podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej, oraz dr n. med. Aleksandra Lewandowska, krajowa konsultant w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży.  
 

Szkoły potrzebują konkretnych narzędzi

Program Wspierająca Szkoła powstał w 2023 roku jako odpowiedź na problem pogarszającej się kondycji psychicznej dzieci i młodzieży. Ówczesne statystyki były alarmujące – w trakcie pandemii, między 2020 a 2021 rokiem, liczba prób samobójczych wśród osób poniżej 19. roku życia wzrosła o 86%, a liczba zgonów – o 23%[1]. Choć po 2022 roku liczba prób samobójczych w tej grupie wiekowej spadła, to skala problemu nadal jest poważna. Każdego dnia w Polsce 6 młodych osób próbuje odebrać sobie życie. W ubiegłym roku aż 161 takich prób zakończyło się śmiercią.

– Rok 2025 przyniósł pierwszy od ponad 5 lat spadek liczby prób samobójczych wśród osób poniżej 19. roku życia. To ważny sygnał pokazujący, że profilaktyka działa. Coraz więcej nauczycieli potrafi udzielić pierwszej pomocy emocjonalnej i rozpoznać oznaki kryzysu samobójczego. Programy takie jak Wspierająca Szkoła pomagają budować kompetencje dorosłych, którzy są najbliżej młodych ludzi, przede wszystkim poprzez szkolenia, webinary i indywidualne konsultacje dla rodziców i nauczycieli, ale również pakiety edukacyjne – mówi Paulina Piechna-Więckiewicz, podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej.
 

Od wiedzy teoretycznej do praktycznej pomocy

Dzięki dofinansowaniu Ministerstwa Edukacji Narodowej w drugiej edycji programu Wspierająca Szkoła wzięło udział prawie dwa razy więcej placówek niż w pierwszej.

• W szkoleniach uczestniczyło ponad 2600 nauczycieli.
• W webinarach edukacyjnych dla rodziców i opiekunów wzięło udział niemal 2900 osób.

W ramach projektu nauczyciele, pedagodzy i psycholodzy szkolni, a także rodzice i opiekunowie zdobywają wiedzę i praktyczne umiejętności, które pomagają lepiej wspierać dzieci i młodzież oraz reagować w trudnych sytuacjach. Podczas szkoleń eksperci uczą między innymi, jak rozpoznać kryzys emocjonalny u młodej osoby, jak komunikować się z nią oraz rodzicami. Pokazują również zasady pierwszej pomocy emocjonalnej, czyli metodę 4Z: zauważ – zapytaj – zaakceptuj – zareaguj.

Ważną częścią programu jest dokument przygotowywany przez szkołę we współpracy ze specjalistą suicydologiem, określający zasady postępowania w sytuacji kryzysowej.

– W kryzysie psychicznym dzieci i młodzieży wsparcia potrzebują także dorośli – nauczyciele, rodzice i opiekunowie. Dlatego wyposażamy ich w wiedzę, pokazujemy procedury postępowania i konkretne narzędzia, czyli wskazówki, które pomagają zauważyć niepokojące sygnały i właściwie reagować. To działa i wiemy to bezpośrednio od dyrektorów szkół – mówi Katarzyna Dubno, członek zarządu Fundacji Adamed.
 

Wsparcie dla uczniów zaczyna się od dorosłych

– Z najnowszych ogólnopolskich badań reprezentatywnych opublikowanych w raporcie „Dobre i złe wiadomości – życie online i offline a zdrowie psychiczne polskich nastolatków” wynika, że najczęstszy rodzaj przemocy, jakiej doświadczają dzieci i młodzież z zachowaniami samobójczymi, to przemoc psychiczna w domu. Nauczyciele i pedagodzy często jako pierwsi dostrzegają sygnały kryzysu psychicznego u młodych osób. Dlatego tak ważne jest, by szkoły miały nie tylko wiedzę, ale także jasne procedury działania i współpracy z rodzicami oraz specjalistami – mówi dr n. med. Aleksandra Lewandowska, krajowa konsultant w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży.

– Za każdym kryzysem psychicznym młodej osoby stoi historia, a dorośli nie zawsze od razu są tego świadomi. Rolą szkoły nie jest mieć odpowiedź na wszystko, ale umieć zatrzymać się w porę, zauważyć niepokojący sygnał i nie zostawić dziecka samego z problemem. W 2025 roku jednocześnie odnotowaliśmy spadek prób samobójczych wśród nastolatków, ale także niestety wzrost o 27% samobójstw w tej grupie wiekowej. To pokazuje, że na pierwszym poziomie profilaktyka zaczyna działać, ale niestety dzieci, które mierzą się tu i teraz z poważnym kryzysem samobójczym, nie dostają adekwatnej pomocy na czas. Dlatego programy takie jak Wspierająca Szkoła są nie tylko potrzebne, ale także realnie mogą uratować życie młodej osoby – podkreśla dr Halszka Witkowska, wiceprezeska Polskiego Towarzystwa Suicydologicznego, prezeska fundacji Życie Warte Jest Rozmowy, dyrektorka Instytutu Suicydologii.
 

Trzecia edycja z udziałem samorządów

Podczas gali organizatorzy ogłosili start kolejnej odsłony programu, w której samorządy włączą się w dofinansowanie oraz wybór szkół do projektu.

Trzecia edycja Wspierającej Szkoły odbywa się pod honorowym patronatem Ministra Edukacji Narodowej i Rzecznika Praw Dziecka. Patronat merytoryczny sprawują Polskie Towarzystwo Psychiatryczne oraz Polskie Towarzystwo Suicydologiczne, a partnerem jest Adamed Pharma.

Do tej pory, we wszystkich edycjach programu, wzięło udział 85 placówek z całej Polski, a w szkoleniach, warsztatach, webinarach oraz konsultacjach ze specjalistami uczestniczyło łącznie ponad 7,2 tysiąca rodziców i nauczycieli.

Uzupełnieniem działań programu są ogólnodostępne poradniki i otwarte webinary Wspierającej Szkoły, z których mogą korzystać także osoby oraz placówki nieuczestniczące w projekcie. Więcej informacji o programie, webinarach oraz trzeciej edycji można znaleźć na stronie: https://wspierajacaszkola.pl/.

Druga edycja programu Wspierająca Szkoła była współfinansowana z budżetu państwa ze środków Ministerstwa Edukacji Narodowej w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2025.